Silinen dosyalar çoğu zaman geri getirilebilir, ama olasılık diskin türüne ve silindikten sonra diske ne kadar yazıldığına bağlıdır. HDD ve hafıza kartlarında, üzerine yeni veri yazılmadıkça dosyalar genellikle kurtarılabilir. TRIM özelliği açık SSD'lerde ise silinen veriler kısa sürede temizlendiği için kurtarma olasılığı çok düşüktür.
Önce Geri Dönüşüm Kutusu'na bakın
Windows'ta normal yolla silinen dosyalar Geri Dönüşüm Kutusu'na, Mac'te Çöp Sepeti'ne gider ve oradan geri yüklenebilir. Shift + Delete ile silinen dosyalar ve USB bellek gibi çıkarılabilir disklerden silinen dosyalar Geri Dönüşüm Kutusu'na uğramaz.
Silinen dosya aslında nerede?
Bir dosya kalıcı olarak silindiğinde işletim sistemi çoğu zaman yalnızca o alanı "boş" olarak işaretler. Veri, üzerine yenisi yazılana kadar diskte kalır ve kurtarma programları bu alanları tarar. Diske yazılan her yeni dosya, silinen verinin üzerine yazılma riskini artırır.
Disk türüne göre olasılık
- HDD: Üzerine yazılmadıkça silinen dosyalar çoğu zaman kurtarılabilir.
- SSD: TRIM açıksa silinen alanlar kısa sürede temizlenir; Windows bu özelliği SSD'lerde varsayılan olarak açar. Kurtarma olasılığı çok düşüktür.
- USB bellek ve hafıza kartı: Bu aygıtlarda TRIM genellikle çalışmadığı için durum HDD'ye daha yakındır.
Biçimlendirilmiş diskler
Hızlı biçimlendirme verileri silmez, yalnızca dosya tablosunu yeniden oluşturur; bu durumda kurtarma çoğu zaman mümkündür. Windows'ta "Hızlı biçimlendir" seçeneği kapalıyken yapılan tam biçimlendirme ise diskin tamamına sıfır yazar ve verileri kurtarılamaz hale getirir. SSD'lerde hızlı biçimlendirme de TRIM komutu gönderdiği için veriler genellikle geri gelmez.
İlk yapmanız gerekenler
- Diski kullanmayı hemen bırakın; dosya kaydetmeyin, program kurmayın.
- Silinen dosya sistem diskindeyse bilgisayarı olabildiğince az kullanın; işletim sistemi arka planda sürekli diske yazar.
- Kurtarma programını kurtarmak istediğiniz diske kurmayın, kurtarılan dosyaları da aynı diske kaydetmeyin.
- Bulut yedeklerinizi (OneDrive, Google Drive, iCloud) ve Windows Dosya Geçmişi'ni kontrol edin.
- Disk tıkırtı sesi çıkarıyorsa ya da hiç tanınmıyorsa kurtarma programı denemeyin, cihazı kapatın.
Ne zaman uzmana başvurmalı?
Disk fiziksel olarak arızalıysa (ses çıkarıyor, tanınmıyor, sürekli bağlanıp kopuyor), kurtarma programı aradığınız dosyayı bulamıyorsa ya da veriler sizin için çok önemliyse kendi denemelerinizi durdurun. Her başarısız deneme diske yeni yük bindirir. Nasıl çalıştığımızı veri kurtarma sayfasında anlattık.
Kaybı önlemek için
En güvenilir koruma düzenli yedektir. Önemli dosyalarınızı en az iki ayrı yerde, örneğin harici bir diskte ve bulutta tutun. SSD ile HDD arasındaki farklar için SSD mi HDD mi? yazısına bakabilirsiniz.
